Mambo yanayochangia ujumuishwaji katika ya makuzi ya awali ya mtoto na elimu
Umuhimu wa makuzi ya awali na elimu kwa mtoto
Elimu na makuzi ya awali ya mtoto yana umuhimu wa kipekee.
Watoto huanza kujifunza kabla hata hawajazaliwa.
Mbinu tunazotumia kuwasaidia watoto katika makuzi na kujifunza katika umri wao wa utotoni huathiri makuzi na uwezo wao wa kujifunza baadaye.
Wazazi na walezi wangependa watoto wao wakue vyema.
Wanapenda kuhakikisha kuwa watoto wanapata fursa ya kukua, kujifunza na kufikia ukomo wa vipaji vyao.
Watoto wanahitaji kusaidiwa kufikia hili.
Makuzi ya awali na mazingira ya kutolea elimu yana mchango mkubwa katika kukuza fursa hizi.
Mataifa mbalimbali duniani yamejiwekea malengo kama kuridhia mikataba mbalimbali
– kama vile Malengo ya Maendeleo Endelevu ya Umoja wa Mataifa, Mkataba wa Umoja wa Mataifa wa Haki za Watu wenye Ulemavu na Mkataba wa Haki za Mtoto –
ili kuhakikisha kwamba makuzi ya awali na elimu yanapatikana kwa watoto wote wa kiume na kike tena katika mazingira jumuishi.
Watoto wote – wa kike na kiume, bila ya kujali utaifa wao, lugha, dini, ulemavu, akiwa mkimbizi au katika hali nyengine yoyote –
wanapaswa kupata elimu pamoja katika jamii zao.
Kuna aina tofauti za makuzi ya awali ya mtoto, malezi na elimu. Majina tofauti hutumiwa kuelezea.
Katika jamii yako inawezekana unafahamu kuhusu ‘kindergarten’ (maandalizi), ‘nursery’ (maandalizi), ‘playgroup’ (vikundi vya kucheza), ‘pre-school’ (shule za awali),
‘early learning centre’ (vituo vya awali vya kujifunzia), ‘daycare’ (kituo cha kulelea Watoto cha kutwa), ‘childcare’ (malezi ya watoto)na majina mengine.
Kwa jina lolote litakalotumika, mazingira yote ya kujifunzia lazima yawe jumuishi.
Katika video ifuatayo utajifunza njia rahisi ambazo walimu,
katika mazingira yoyote, wanaweza kuimarisha utendaji wao wa kila siku na kuwa jumuishi zaidi.
Je! Ni sifa zipi zinazotambulisha makuzi ya awali na elimu jumuishi kwa mtoto?
Elimu na makuzi jumuishi ya awali yanawawezesha watoto wote kujifunza pamoja na wenzao – tangu wakiwa na umri mdogo.
Ikimaanisha kwamba wanajifunza kupokea na kuthamini uanuai (utofauti) wakiwa bado katika umri mdogo,
jambo ambalo linasaidia kuweka misingi ya uanzishwaji wa jamii jumuishi.
Ndio maana ni muhimu kwa walimu wanaosomesha watoto katika madarasa ya awali kutambua na kuhamasisha uanuai.
Watoto hunufaika kwa namna tofauti kupitia uzoefu wa kusoma pamoja katika vikundi jumuishi (anuai).
Kuna faida kubwa kwa watoto kusoma wakiwa katika vikundi. Wanapokua katika vikundi, hujitahidi kusaidiana.
Hushikana na kuwa mfano wa matofali ambayo yanaungana na kujenga jengo moja.
Familia yetu inafurahia masomo ya awali. Lee Ann amefurahi.
Sasa hivi ana marafiki na anacheza na watoto wengine badala ya kushinda nyumbani kila siku.
Napenda vikao vya asubuhi vikiwa ni sehemu ya ratiba yetu, na tunajitahidi kuviendesha kila siku.
Lengo la vikao vya asubuhi ni kumsaidia kila mtoto kujisikia huru, mwenye kuthaminiwa, muhimu na anaekubalika.
Ubora wa huduma jumuishi za elimu na makuzi ya awali ya mtoto ndio chanzo cha mafanikio kwa kila kitu.
Tunajifunza kwa kucheza na watoto. Ukitaka kuwafundisha watoto, unapaswa kwanza kujua jinsi ya kucheza nao.
Watoto hujifunza kwa kucheza.
Kucheza ndio njia bora zaidi kwa watoto kukua na kujifunza.
Ndio maana ni muhimu kwa walimu wa shule za awali
kujua jinsi ya kuongoza na kurahisisha mchakato wa kujifunza kwa watoto pamoja na kukuza ujuzi wao kupitia michezo.
Shule za maandalizi ni kwa ajili ya kucheza. Tunawafundisha watoto kwa kucheza nao.
Ijapokua wanacheza, bado huwa wanajifunza kupitia kucheza.
Wanapocheza watoto hujumuika pamoja, wanadadisi (tafiti). Kupitia michezo, hujifunza mazingira yanayowazunguka.
Na mwalimu huwa mwenzao wanaecheza nae pamoja.
Wanapocheza hujumuika pamoja na kupata fursa ya kujuana vizuri, wanajifunza kujumuika.
Pia huimarika zaidi kimwili. Kucheza ni njia bora inayowafanya wawe na afya.
Ndio maana ni muhimu kuwapatia muda wa kutosha wa kucheza. Wanapocheza pamoja huwasiliana.
Hujumuika, wanajifunza kushirikiana, hujifunza haya pamoja.
Kushirikiana katika kila walichonacho, tabia ambayo ni muhimu kadiri wanavyokua.
Elimu na makuzi ya awali jumuishi – ambayo yamejikita katika michezo –
hujenga msingi imara wa kufurahia kujifunza katika maisha yote.
Unapofundisha japo kitu kidogo tu, ujuwe kuwa unajenga msingi. Huwezi tu kujenga nyumba bila ya msingi.
Kujenga uhusiano baina ya maisha ya nyumbani, maisha binafsi, jamii na mazingira ya kujifunzia
ni mbinu muhimu wanayoitumia walimu wa shule za awali katika kujenga shauku ya mtoto kujifunza.
Walimu wa shule za awali hulenga katika kuvumbua vitu ambavyo mtoto anavipenda ili wakuze ubunifu wao na udadisi –
vipawa ambavyo vitawasaidia watoto kadiri wanavyokua.
Walimu wa shule za awali pia husaidia ustawi wa kimwili na kihisia
afya na usalama wa watoto wote walio chini ya uangalizi wao.
Mambo gani yanapaswa kuepukwa katika elimu na makuzi ya awali ya mtoto?
Elimu katika makuzi ya awali ni zaidi ya kumuandaa mtoto kwa elimu ya msingi.
Tunaweza kuona kuwa katika muktadha fulani elimu katika makuzi ya awali haihamasishi mjumuiko (uanuwai),
haijikiti katika burudani na michezo, haijengi misingi ya kufurahia kujifunza.
Haitoi fursa ya mtoto kukua kihisia au kujenga shauku endelevu ya kujifunza.
Watoto wadogo wanaweza kusomeshwa katika makundi makubwa kwa kutumia mbinu zinazotumika kuwasomeshea watoto wakubwa.
Baadhi ya programu za elimu ya awali hujaribu kuwaandaa watoto kwa kuwafundisha masomo ya elimu ya msingi kama vile kusoma na hisabati.
Hata wazazi wanaweza kupendelea jambo hili kwa watoto wao lakini sio sahihi kwa watoto wa rika hili na itapelekea,
kwa mfano, watoto kupoteza kipindi muhimu cha maisha yao ya kujifunza na kukua kwa kucheza na kutafiti.
Hizi ni stadi za msingi zinazowaandaa watoto kwa maisha yao ya shule.
Kuna ushahidi kwamba kuwaanzisha mapema watoto masomo ya shule hakuwafanyi wawe katika nafasi maalumu ya kufanikiwa.
Sio jumuishi kwa sababu inalazimisha uwepo wa matumaini makubwa
kwa watoto ambao wanatofautiana mno.
Kwa hivyo iwapo tunataka kuhakikisha uwepo wa elimu mjumuisho
katika elimu ya awali tunapaswa kuepuka mbinu ya kuwafundisha kwa kuwahutubia.
Tunapaswa kuepuka kugeuza elimu ya awali kuwa elimu rasmi.
UFANYE NINI?
Shirikiana na walimu wengine katika elimu mjumuisho
Kila mwalimu wa shule ya awali anapaswa kujifunza kuhusu misingi na matendo ya ujumuishwaji.
Hili linaweza kufanyika kupitia warsha za mafunzo au kupitia programu
za kujisomea mwenyewe!
Unaweza pia kujifunza mengi kuhusu ujumuishwaji kwa mwenzako.
Mwalimu mpya anapojiunga na shule yetu ya maandalizi, tunamfundisha kuwa kujifunza hakuwezi kuwa jambo lenye kuchosha.
Kwa mfano, iwapo watakua wanafundisha kuhusu mti, hawatakiwi kusimama tu karibu ya mti na kutoa maelezo kuhusu mti.
Badala yake, watoto wanapaswa kujumuika na huo mti; wanaweza kuupima, kucheza mchezo wakitumia majani yake.
Mchakato mzima wa kujifunza lazima uambatane na kucheza.
Kwa namna hii inakua rahisi kwa watoto na walimu pia, na inaleta raha zaidi kuliko kukaa na kusikiliza maelezo.
Mnaweza kuwa na mwenzenu katika shule yenu ambaye ana uzoefu na watoto,
au ana uzoefu wa kuwafundisha watoto wenye ulemavu.
Unaweza kuwataka ushauri juu ya namna bora ya kuwasaidia watoto katika darasa lako.
Lakini usiweke matarajio kwa mwenzenu mwenye tahasusi maalumu ya utaalamu kuchukua jukumu la kukufundishia wanafunzi wako.
Bado litabaki kuwa jukumu lako kuwasaidia wanafunzi wako kukua na kujifunza.
Utakaposhirkiana na walimu wengine kama timu, unaweza kuelezea wasiwasi wako, ukatoa mawazo yako na uzoefu wako pia.
Hii itakusaidia kutatua kwa usahihi shida yoyote utayoipata
katika kuwalea na kuwafundisha watoto.
Huwa tunakutana mara kwa mara kujadili malengo yetu na kuandika mpango wa maendeleo wa kila mtoto.
Tunaweka malengo kwa kila mtoto na kila baada ya miezi mitatu, au hata chini ya hapo, huwa tunakutana kutathmini tulipofikia kuelekea kutimiza malengo,
iwapo tumetoa mafunzo sahihi kwa kutumia mbinu sahihi za kusaidia ukuaji wa mtoto.
Wakati mwengine lengo halikua sahihi, tunapaswa kubadili.
Kikawaida, mazingira ya shule za awali huwa sio rasmi sana ukilinganisha na msingi au sekondari.
Hii itakupa wewe, na walimu unaofanya kazi nao pamoja, fursa zaidi ya kuamua jinsi ya kuratibu
na kutekeleza mchakato wa kujifunza kwa watoto, na jinsi ya kutatua changamoto za ujumuishwaji.
Kwa mfano,unaweza kutumia mbinu ya kufundisha kwa timu, ili uweze kushirikiana na wenzako
kupanga na kutekeleza shughuli za kujifunza.
Na unaweza kuvikusanya vikundi tofauti vya watoto kwa ajili ya kushiriki katika mazoezi tofauti.
Hapa, watoto kutoka shule ya awali na kutoka sekondari wanashiriki katika mazoezi pamoja
wakiburudika na kusoma pamoja.
Tambua mahitaji ya kila mtoto katika makuzi
Walimu wa shule za awali wanahitaji kuwa na uelewa wa msingi wa makuzi ya kijamii, kimwili, kiakili,
mawasiliano na kihisia ya mtoto.
Kila mtoto hukua katika hatua za kipekee, kwa hivyo ufuatiliaji wa mara kwa mara unapaswa kufanyika kwa kila mtoto.
Unapaswa kuwafuatilia watoto ili ufahamu na kufuatilia makuzi ya mtoto mmoja mmoja,
vitu wanavyovipenda, uwezo, na mahitaji yao.
Hii isihusishe kumlinganisha mtoto mmoja na mwengine.
Mimi hufuatilia watoto ili kutathmini nini wanakijua na vipi wanaendelea.
Tutapoanza kutumia mbinu mpya za kufundishia, tunaangalia mabadiliko ya darasani na
iwapo watoto wanaipenda na wanajifunza vyema kwa mbinu mpya.
Pia hua tunafuatilia kwa hivyo tunaweza kutambua vipaji na uwezo wa watoto.
Unapaswa kubaini iwapo ukuaji wa vipaji fulani vya mtoto ni wa taratibu, haraka zaidi au tofauti na ulivyotarajiwa.
Hatimaye unaweza kuchagua mbinu za kufundishia na kujifunzia kulingana na mahitaji ya mtoto.
Unaweza pia kuwaomba wazazi wa mtoto au walezi, na hata walimu wengine wenye ujuzi maalumu,
kukusaidia katika kuchagua mbinu za kufundisha ama kujifunzia kwa mtoto.
Kutoa usaidizi wa mapema kwa mtoto kutazuia uwezekano wa kuchelewa
kwa makuzi kuwa na athari kubwa kadiri ya siku zinavyopita.
Unaweza kugundua pale watoto watapohitaji usaidizi wa marekebisho au huduma za afya.
Huhitaji kuwa mtabibu, lakini unaweza kushirikiana na watoa huduma wengine
kubaini mahitaji ya mtoto na kuyashughulikia.
Leo nipo na mama yake Lee nikifuatilia maendeleo yake. Kwanza tulimtambua mtoto na kumtathmini
afya yake na uwezo wake kimwili. Baadaye tukashirikiana na timu ya wataalamu kutoka Cape Town.
Walimtengenezea kiti cha magurudumu.Baadaye tulikirekebisha kwa mujibu wa hali ya mtoto. Sasa hivi mtoto yupo shule.
Kuna taratibu za kawaida tu ambazo unaweza kuzifuata ili kubaini maendeleo ya makuzi ya mtoto.
Unaweza kuangalia matendo ya mtoto, ishara katika uso wake, viashiria vya vitendo anavyovitumia kuelezea hisia zake na tabia.
Kufuatilia uwezo wao wa kuwasiliana wanapozungumza na kujumuika na watoto wengine.
Watazame wakiwa peke yao, wawili wawili na katika vikundi..
Watazame watoto wakifanya mambo mbalimbali yanayoakisi uwezo wao wa kijamii, kimwili, kiakili, kuwasiliana, na kihisia.
Unaweza kugundua ni kipi kinamvutia mtoto au kipi hakimpendezi.
Watazame jinsi wanavyojumuika na watu wazima na watoto wakubwa.
Na ungana nao kwa kucheza nao au kuzungumza.
Unapaswa kujenga uhusiano baina ya mafunzo unayoyatoa na maisha binafsi ya mtoto na nyumbani kwao.
Toa mifano ya desturi, lugha, michezo, matukio, watu na vitu ambavyo mtoto anavijua pale nyumbani kwao.
Ili kufanikisha hili, shirikiana kwa karibu na wazazi na walezi. Wao ni wataalamu.
Wanamjua mtoto wao vizuri zaidi kuliko mtu mwengine yeyote.
Watakuambia ni vitu gani mtoto anavijua sana pale nyumbani.
Wewe pamoja na wao mnaweza kujuzana kuhusu vitu anavyovipenda mtoto, maendeleo yake na changamoto.
Nimefarijika juu ya uhusiano uliopo baina ya walimu wa shule ya awali na mimi mwenyewe kama mzazi.
Huwa nawaeleza kinachotendeka nyumbani, hali ya Illia, na, wao pia,
hunieleza kuhusu kilichotokea shule, amejifunza nini, tulenge katika jambo gani
na kwa pamoja tunasaidia katika makuzi ya mtoto.
Bila ya shaka, baadhi ya wazazi huomba ushauri, kwa mfano, “Nifanyeje niwapo nyumbani kumsaidia mtoto katika eneo fulani?”
Tunajadili na kuzungumza kila kitu: tufanye nini, turatibu vipi kazi zao wawapo nyumbani, jinsi ya kumuanzisha mtoto katika jambo fulani.
Wewe na wenzako mnaweza kuwahamasisha wazazi na walezi kushiriki kikamilifu
katika makuzi na mafunzo ya mtoto wao kwa kuyafanya mazingira ya kusomea kuwa jumuishi
na rafiki kwa wazazi na walezi.
Unaweza kutoa fursa ya wao kushiriki katika harakati za masomo, kujifunza na kujadiliana hapo shule.
Ni muhimu pia uwe unafuatilia na kuwasiliana na familia.
Wewe na wenzako mnaweza pia kuzuru nyumbani kwa mtoto ili kufahamu zaidi kipi kinasaidia au kukwaza makuzi
ya mtoto na juhudi zake za kujifunza nyumbani kwao, au ni kipi kinawazuia wasihudhurie au kushiriki darasani kwako au katika kikundi.
Kuna hali tofauti za maisha, familia tofauti.
Kila mmoja hufika shule asubuhi akitokea nyumbani akiwa na matatizo binafsi au furaha.
Mara zote huwa tunaafikiana: wazazi, watoto na sisi walimu hushirikiana pamoja kama timu.
Wakati mwengine inakupasa kushirikiana na walezi ambao sio wanafamilia, ili kujua mazingira ya mtoto ya nyumbani.
Watoto ambao hawaishi na familia zao hukabiliana na vikwazo vya ziada vinayokwaza ujumuishwaji katika harakati zao za kujifunza.
Nafanya kazi hapa katika kituo cha kulelea watoto cha Nqaba Yethu nikiwa msimamizi wa kituo. Tuna watoto 15. Tunasajili aina zote za watoto.
Tunajaribu kuwaleta pamoja na kuwafanya wajisikie wapo nyumbani. Watoto wengi tulionao hapa,
inawabidi kuanza shule za awali ambazo ni muhimu kwa kila mtoto.
Tunajaribu kuhudhuria shule kila siku, ili kuwasiliana kwa karibu na mwalimu na kufahamu kinachosumbua.
Inawezekana wakati mwengine ikachukua muda mrefu kidogo kwa mtoto [kujifunza]
ikimaanisha kwamba kuna mengi zaidi unayopaswa kuyafanya ukishirikiana na mtoto katika kazi zake za shule.
Jenga mazingira rafiki, yanayochochea kujifunza
Mazingira jumuishi ya makuzi ya awali yanapaswa kuwa rafiki,
yenye kuburudisha, na yanayochochea hamu na furaha ya kujifunza.
Ukiwa ni mwalimu wa shule jumuishi za awali, kuna mengi unayoweza kuyafanya ili kufanikisha hili.
Kwa mfano:Pangilia vizuri eneo la kufundishia ili kila sehemu iweze kutumika kwa shughuli tofauti za kujifunzia.
Wakati wa mchana, watoto wanaweza kuzunguka bila pingamizi na kufanya vitu tofauti katika sehemu tofauti.
Wanaweza kufanya kazi zao wakiwa wameketi kwenye madawati au wanaweza kukaa kwenye mkeka au sehemu nyengine.
Tumia mazingira ya nje kwa kujifunza kupitia michezo, na kwa watoto kupumzika na kufurahi.
Tenga eneo ambalo utaweka aina fulani ya vitu vya kuchezea na kujifunzia.
Hakikisha unavipanga vizuri vitu vyote.
Kupangilia vyema kila kitu kunasaidia watoto wajisikie huru, kujiamini, na kujifunza wanapohitaji kitu waende wapi au wakachukue wapi.
Andaa utaratibu tofauti wa kukaa, ili kuwawezesha watoto kuchagua pa kukaa kama ni sakafuni au kwenye meza,
au juu ya viti wakiwa kwenye vikundi na rafiki zao, popote pale itapokuwa rahisi na faraja kwao.
Wakati mwengine, vipindi vya elimu na makuzi ya awali huendeshwa katika mazingira ya muda kama
mikutano za kijiji, au katika miundombinu ya muda mfupi kama vile kambi za wakimbizi.
Lakini bado unaweza kubuni njia nyengine za kujenga mazingira ambayo ni jumuishi, yenye kuburudisha, yenye kuchangamsha na yenye kupendeza kwa watoto katika kila kipindi.
Panga siku yako na tofautisha baina ya vipindi vya masomo na mazoezi
Ratiba ni muhimu kwa watoto wadogo.
Kuwa na utaratibu unaotabirika huwasaidia kujisikia wana amani.
Ukiwa ni mwalimu wa shule jumuishi ya awali, unapaswa kujipanga vyema ili vipindi vya masomo
na pia mazingira yanayozunguka yasiwe ya fujo na yenye kuwachanganya watoto.
Ratiba isiyo nyumbulifu haina ulazima wala sio sahihi.
Lakini unaweza kupanga ni muda gani watoto watatoka nje na muda gani wa kuwepo ndani, na pia nyakati za chakula.
Na utapaswa kuhakikisha kuwa siku nzima wana fursa za kucheza aina tofauti za michezo.
Katika shule yetu ya awali, na labda hata shule nyengine, kuna aina fulani ya ratiba ya kila siku. Baada ya mazoezi, wanakunywa chai.
Vipindi vya masomo vinatofautiana na vinabadilika; tunajaribu kuvifanya viwe vinaburudisha.
Tunatumia visaidizi vingi ili kuwafanya watoto wavutiwe zaidi.
Unapaswa pia kuweka bayana matarajio yako kwa watoto, ili wajue ni jambo gani wanaruhusiwa kufanya na jambo gani hawaruhusiwi kufanya.
Hakikisha masomo yote yanaongozwa na michezo.
Wape watoto nafasi ya kuamua wanataka kucheza mchezo gani au wanataka kutumia au kuchezea vifaa gani.
Pale watoto watapokua na fursa ya kufanya mambo yanayohusu michezo kwa kutumia vitu wanavyovipenda, watakua na umakini zaidi
Harakati hizo pia zitawasaidia kukuza vipawa fulani, kama vile kuhesabu.
Tunajua kwamba watoto wanatofautiana katika kujifunza.
Baadhi yao hujifunza kwa haraka unapowaimbia, unapotumia nyimbo, au mashairi, wengine hujifunza kwa haraka wanapoona kitu.
Wengine hujifunza kwa haraka wanapochezea kitu kwa mikono yao.
Ndio maana tunahakikisha tunafanya kila kitu ili tuweze kumfikia kila mtoto kulingana na tofauti aliyonayo katika kujifunza.
Bila shaka tunatumia mikabala inayotofautiana.
Mwalimu anapoandaa somo, wanapaswa kuzingatia kwamba kuna mtoto mwenye mahitaji maalumu,
na mchakato wa kujifunza unapaswa kuzingatia uhitaji wa huyo mtoto.
Wape watoto nafasi ya kuamua kasi ya kujifunza – iwapo wanataka kufanya kitu kwa haraka na ukakamavu,
au taratibu na kwa utulivu; iwapo wanataka wafanye wakiwa kimya au wapige kelele.
Waache wakamilishe wanachokifanya – usiwaharakishe ili wapate kufanya kitu chengine.
Watoto watapokuwa na nafasi ya kuamua namna na kasi ya kujifunza kwa njia ya kucheza, kile wanachofanya huwa rahisi kwao na huendana na mahitaji na uwezo wao.
Wakati mwengine unaweza kutaka kuwahimiza watoto wachangamke au wawe watulivu.
Mazoezi yanayohusisha muziki na harakati yanaweza kusaidia.
Unapaswa kuhakikisha kwamba watoto wanashiriki kikamilifu katika kila kipindi.
Tumia vifaa halisi kuchochea hamasa ya kujifunza
Watoto wadogo hufahamu kwa urahisi pale panapokuwa na uhusiano baina ya wanachojifunza na maisha halisi.
Tunajaribu kuhakikisha tuna michezo ya nje ya darasa.
Tuna eneo zuri nje ya madarasa lenye mimea na miti, ambayo huwapa watoto fursa tofauti za kujifunza.
Tunawasaidia kujifunza.Tuna mazingira ya kubuni ambapo watoto wanaweza kujifunza kwa kusimama katika sehemu mbalimbali na kufanya mambo tofauti
kama vile michezo, burudani, tafiti, uchunguzi, kusaka utajiri, na mazoezi mengine ya kutumia akili.
Kwa namna hii, huzunguka katika mazingira haya ya kubuni na kujfunza mambo mbalimbali yanayohusu mazingira na vitu.
Tunatumia baadhi ya vitu tunavyoviokota nje au chochote kile. Katika shule za awali unakisanifu ili kiweze kutumika.
Katika shule yetu ya awali hapa hatuna vifaa vya kujifunzia lakini huzunguka nikikusanya chochote nikipatacho nje
na huvitumia kutengeneza wanasesere na baadae tunawatumia kuchezea.
Tunakusanya changarawe na watoto wanapochezea huwasaidia kujifunza nambari.
Katika shule za awali, tunapocheza nje, tunatumia matairi yaliyokwishatumika. Watoto wanapenda kusukuma na kuyabiringisha.
Ukiwa ni mwalimu wa shule jumuishi ya awali, unapaswa kuwapatia watoto vifaa halisi ili wavitumie siku nzima.
Kutumia vifaa kama hivi kutawasaidia watoto wadogo kujifunza rangi, maumbo, mguso, harufu, sauti, na uzito.
Vitu vyenye hisia tofauti ni muhimu sana kwa wanafunzi wenye changamoto ya kuona na kusikia.
Vitu vya kugusa na kusanifika vikiwa ni sehemu ya kujifunzia vinaweza kuwasaidia watoto wanaohitaji usaidizi wa viungo,
au wenye shida ya kufahamu na kukumbuka vitu.
Kwa kutumia maelezo haya ya kawaida, mwalimu wa shule ya awali anaweza kufanya kazi kwa kutumia dhana ya ujumuishi na usaidizi katika utoaji wa mafunzo na makuzi ya watoto wote.